درآمد نفتی دوماه نخست 1400؛ تقریبا هیچ!

ناگفته نماند که همواره یکی از ایدهآلهای دولت و مجلس، حرکت شرکتهای تابعه وزارت نفت به سمت بنگاهداری است. زمانی میگوییم بازار رقابت کامل داریم که تمامی شرکتهای موجود در بازار، «پذیرنده قیمت» (Price Taker) باشند. شرکت های نفتی و پتروشیمی دولتی که در کشورهای در حال توسعه نفتخیز قرار دارند (مانند «سعودی آرامکو» (Saudi Aramco) در عربستان سعودی و «PDVSA» در ونزوئلا) نمونههایی از انحصارهای دولتی بوجود آمده از طریق ملی شدن منابع و شرکتهای موجود هستند.

جدول 1-3 میادین فعال نفتی در مناطق خشكی و دریایی را در شركتهای تولیدی شركت ملی نفت ایران نشان میدهد.

جدول1-2، تعداد میادین فعال گازی را در سال 1395 نشان میدهد. همانگونه که مشاهده میشود در سال 1380 عمر ذخایر گازی کشور حدود 400 سال برآورد شده است که این میزان تا سال 1404 به کمتر از 100 سال و تا سال 1414 به حدود 30 سال کاهش خواهد یافت.

همانگونه که مشاهده میشود، روند تغییرات این نرخ به شکل منحنی U معکوس است به طوریکه بیشترین میزان نرخ اکتشاف در سال 1404 (سال سند چشمانداز) و حدود 1300 میلیارد متر مکعب در سال بوده است. بنابراین، برای پی ریزی بنای قراردادهای نفتی در مراحل مختلف عملیاتی (اکتشافی، ارزیابی، توسعه ای، تولید و همینطور طرح های بهبود و افزایش نرخ بازدهی آن و نهایتا بستار)، بدوا لازم است فرمول و قواعد مالی و اقتصادی قرارداد های مذکوربرمبنای اصول علمی و عرف جاری در صنعت نفت و گاز بین الملل بدرستی تبیین شود.

روش عملی تحقیق بر اساس یک مدل اقتصادسنجی در قالب الگوی خود رگرسیونی با وقفه های توزیعی (ARDL) می باشد، بررسی ایستایی متغیرهای الگو بر اساس آزمون دیکی فولر انجام یافته نشان می دهد که متغیر های جمعیت انباشته از مرتبه صفر بوده و متغیرهای انتشار آلودگی، مصرف فرآورده های نفتی، درآمد ملی و سرمایه انسانی انباشته از مرتبه اول می باشند که با یک بار تفاضل گیری ایستا می شوند.

به گفته محسن خجستهمهر، مدیرعامل شرکت ملی نفت ایران، اولین محور ابتکار جدید ایران، سرمایهگذاری ۱۱میلیارد دلاری برای افزایش ظرفیت گاز به میزان۲۴۰ میلیون مترمکعب در روز در سال ۲۰۲۲ متمرکز خواهد بود. به همین دلیل هم لایحه بودجه ۱۴۰۱، با پیشفروش روزانه ۱٫۲ میلیون بشکه در روز نوشته شده است. پارسجنوبی دارای ذخایر گازی در حدود ۲/ ۱۴ تریلیون مترمکعب است و همچنین ۱۸میلیارد بشکه میعانات گازی را در خود جای داده است.

عملکرد دو ماهه نشان می دهد دولت در دو ماه نخست سال 1400 حدود 97 هزار میلیارد تومان هزینه کرده است و از سویی دیگر در این بازه تنها 57 هزار میلیارد تومان درآمد داشته است. این در حالی است که در سال جاری، دولت پیشبینی کرده بود که سهم نفت از بودجه ۱۴۰۰، حدود ۳۴۹ هزار میلیارد تومان بوده که ۱۵۳ هزار میلیارد تومان آن باید از محل صادرات نفت تامین میشد.

هرچند، در گذشته نیز قرار بود از طریق خط لوله صلح گاز ایران به هند و پاکستان برود که با بدعهدی طرف پاکستانی و جدینگرفتن امور از سوی ایران، این پروژه پس از سالها به هیچ نتیجهای نرسید و حتی ایران نتوانست غرامتی از بابت آن دریافت کند. همچنین مواد نیمه خام نفتی، گازی و پتروشیمی شامل کلیه محصولات شیمیایی و پتروشیمیایی هستند که به عنوان خوراک یا ماده اولیه برای تولید محصول نهایی صنعتی استفاده می شود.

تعهدات گازی بین ایران و ترکیه طولانیمدت بوده و قیمت آن هم بالا است، همین موضوع منجر شده ترکیه برخی مواقع از راههای دیگری گاز طبیعی مورد نیاز خود را تأمین کند. اگر برآوردهای اولیه از ذخایر گاز موجود در کانسار چالوس درست باشد، میدان گازی جدید ایران قادر خواهد بود حداقل ۲۰ درصد گاز مورد نیاز اروپا را تامین کند.

دروغ نیست اگر بگوییم برای گردشگری ایران کاری انجام نشده است. به عبارت دیگر ، اگر دو برادر دو قلو را در نظر بگیریم که در یک لحظه در روی زمین متولد میشوند ، آنگاه یکی از این دو برادر بوسیله سفینهای که با سرعتی نزدیک به سرعت نور حرکت میکند به طرف کره ماه برود ، در اینصورت بعد از گذشت مدت زمانی ، فاصله سنی که دو برادر از یکدیگر دارند متفاوت خواهد بود.

در مجموع ارزیابیهای اقتصادی و مطالعات بعمل آمده در مورد مقایسه هزینه تولید (قیمت تمام شده) برق در نیروگاههای رایج فسیلی کشور و نیروگاه اتمی نشان میدهد که قیمت این دو نوع منبع انرژی صرفنظر از هزینههای اجتماعی ، تقریبا نزدیک به هم و قابل رقابت با یکدیگر هستند. در حقیقت، کاهش قیمت نفت در سال­های مذکور نتوانست افزایش رشد اقتصادی را بر اساس الگوهای متقارن سابق به درستی پیش­بینی کند.

از طرفی علیرغم هدفگذاری و تاکید بر استقلال اعتبارات هزینهای از منابع حاصل از واگذاری داراییهای سرمایهای و مالی در سیاستهای کلی و قوانین برنامه پنجم و ششم توسعه و سیاستهای کلی اقتصاد مقاومتی، در یک دهه اخیر نه تنها کشور به تحقق هدف مذکور نزدیک نشده بلکه دستیابی به آن بسیار دور از دسترس شده است.

احتمالاً اسحاق نیوتن نور را به این دلیل بصورت ذره در نظر گرفت که در محیطهای همگن به نظر میرسد در امتداد خط مستقیم منتشر میشوند که این امر را قانون مینامند و یکی از مثالهای خوب برای توضیح آن بوجود آمدن سایه است. این راهکار زمانی میتواند مفید باشد که سبب ثبات در اقتصاد گردد، یعنی واریز درآمدهای حاصل از فروش نفت به این حساب هنگامی که از رقم پیشبینی شده در بودجه فزونی یافت و برداشت از آن وقتی که دولت به رقم درآمد مورد نظر دست نیافته باشد.

بنا بر گفته قادری، درآمدهای نفتی در بودجه ۱۴۰۱، ۴۰۰ هزار میلیارد تومان پیشبینی شده است. به نظر میرسد که تأکید دولت نیز بیشتر بر جلوگیری از فرار مالیاتی است تا افزایش پایههای مالیاتی جدید یا افزایش مالیاتهای پیشین. از اینرو به جهت افزایش خطرات و نگرانیها تدریجی در مورد اثرات مخرب انتشار گازهای گلخانهای ناشی از کاربرد فرآیند انرژیهای فسیلی ، واضح است که از کاربرد انرژی هستهای بعنوان یکی از رهیافتهای زیست محیطی برای مقابله با افزایش دمای کره زمین و کاهش آلودگی محیط زیست یاد میشود.

27- لشکری زاده,مریم(1389),بررسی عوامل تاثیر گذار بررابطه میان رشد اقتصادی و کیفیت زیست محیطی.فصلنامه پژوهش های اقتصادی ایران,سال14,شماره42.188-169. از منظر وی، حداقل سازی هزینه های عملیاتی در وهله اول به معنای سقوط نرخ بازگشت سرمایه گذاری منابع مالی اش تلقی می شود.ازطرف دیگر، حکم تعیین سقف ازنظر وی به معنای تنظیم برنامه های عملیاتی مختلف برمبنای برآورد های مجاز هزینه تلقی می شود بنابراین وی ناگزیر باید کیفیت انجام کار و حداکثر سازی منافع عایده ممکن از یک میدان هیدروکربنی را قربانی شرایط مالی قرارداد به نماید.

با افزایش واردات که عموماً به منظور مقابله با تورم انجام می­پذیرد. در چنین وضعیتی، بازار تنها گنجایش یک شرکت را دارد زیرا شرکت کوچکتری نمیتواند وجود داشته باشد که در هزینه متوسط پایین رقابت کند.

حتی امکان دارد او با این افزایش قیمت، مشتریان خود را از دست ندهد زیرا تنها عرضهکننده در سطح بازار است. شانا: درآمدهای لیبی از محل فروش محمولههای نفت و گاز در سال ۲۰۲۱ به بالاترین سطح در پنج سال اخیر رسید. نتایج نشان داده که شوک منفی حاصل از درآمدهای نفتی همیلتون نسبت به شوک مثبت باعث نوسانات بیشتری در متغیرها شده است. های گذشته در ارتباط با مدیریت درآمدهای نفتی مورد بازنگری قرار بگیرد.

25- سامتی،مرتضی و همکاران(1390) ،تحلیل تاثیر شاخص های حکمرانی خوب بر شاخص توسعه انسانی مطالعه موردی:کشورهای جنوب شرقی آسیا،فصلنامه پژوهش های رشد و توسعه اقتصادی،سال اول،شماره4،223-183. لذا می­توان بیان داشت که جهت جلوگیری از بروز بحران­های اقتصادی و طراحی سیاست­های مناسب به منظور حفظ تعادل و ثبات اقتصادی، بررسی اثرات تغییر در قیمت­های نفت بر روی متغیرهای کلان اقتصادی از جمله تولید ضروری میباشد.

چنین همکاریهایی بهطور کل، کار درستی است؛ اما درباره منافع اقتصادی این همکاری به دلیل مشخصنبودن چند و چون آن، با قطعیت نمیتوان سخن گفت. این فعال حوزه گردشگری توضیح داد: در حقیقت باید بگوییم تورگردانان کشور ما از زیرساختهای به وجود آمده در این زمینه استفاده بهینه و مطلوب نکردهاند و نتوانستهاند همچنان ایران را علیرغم وجود انواع غذاهای محلی گوناگون و متنوع به عنوان یک مقصد خاص و اصلی در زمینه گردشگری غذا به جهانیان معرفی کنند.

30- 33.میدری، احمد. «سازگاری انواع حکمرانی شرکتی با اقتصاد ایران». 31- میدری، احمد و جعفر خیرخواهان، حکمرانی خوب بنیان توسعه. 25- Agheli Kohneshahri, L. 2003, Calculating Green GNP and Stable Rate of National Income in Iran, Doctorate ِissertation in Economics, Faculty of Humanities, Tarbiat Modares University. 8- Dinda, S. 2004. Environmental Kuznets Curve Hypothesis: A Survey, Ecological Economics, Vol. 20- Oxford Bulletin of Economics and Statistics, Vol. 5- Congleton, R.D. 1992. Political institutions and pollution control, The Review of Economics and Statistics, Vol.