مقام دولت اوباما: ائتلافی که علیه ایران ایجاد کردیم در هم شکسته است

از جملهی این شخصیتها میتوان به “جان نگرو پونته” رئیس سابق سیا و سفیر اسبق آمریکا در عراق، “پل ولفو ویتس” معاون وزیر دفاع آمریکا، “دیک چنی” معاون رئیس جمهور، “پل بریمر” و “جی گارنر” اشاره کرد. نیروهای حافظ صلح و دُوَل فاتح (بهویژه آمریکا، فرانسه و انگلیس) به مرزبندی مجدد اروپا همت گماشتند، آن هم بیآنکه بدانند چه تبعات ویرانگری در انتظار مردمانی است که بیرون از این مرزبندی قرار میگیرند.

همه این تغییرات، ظاهرا بنا به مصلحتهایی صورت گرفت که البته بیشتر مبین انگیزهها و منافع دولتهای فاتح بود تا واقعیتهای موجود اروپا. در واقع، هدف اصلی عبارت بود از حفظ وضع موجود و تداوم صلح؛ بنابراین برای همه مردمان اروپا، تصدیق خودمختاری و حاکمیت ملی امری ناگزیر بود و دول فاتح باید بدان تن میدادند. اما مهم ترین کارآیی آن تا پیش از فرو ریختن دیوار برلین، سرکوب اعتراضات مردمی در کشورهای امضاکننده این پیمان بود.

جنگ جهانی بود که عملا شعار حقوق بشر را در نظر همه مردمان دخیل در وقایع هولناک آن دوره، به ایدهآلیسمی پوچ و مزورانه بدل ساخت. جنگ جهانی نشان داد که نظام سیاسی سابق اروپا تقریبا ۲۵ درصد از جمعیت این قاره (جمعیتی بالغ بر ۱۰۰میلیون نفر) را نادیده گرفته است و آنها عملا در وضعیتی بیثبات و نامعلوم به سر میبردهاند.

یکی از همین سادهانگاریها نیز آن است که اکثر این مدافعان سینهچاک حقوق بشر سودای یک نظام سیاسی لیبرال و مدرن را در سر میپرورانند و غالبا نیز آرای خود را در قالب ژستهایی غیرسیاسی یا سیاستزداییشده مطرح میکنند. در پی هرج و مرج و ضرب و شتم در پارلمان اردن، رئیس پارلمان این کشور جلسه امروز را لغو کرد.

وقتی که رئیس دولت شد نهتنها بازار سوخت را تفویض نکرد بلکه ریالی هم از محل صرفهجویی بابت واقعیسازی قیمت سوخت به شهرداری پرداخت نکرد. اینک هشت سال از آن زمان گذشته و تقریبا هیچ یک از وعده ها و شعارهای داده شده عملی نشد و بلکه کشور پر افتخار ایران، فقیرتر و منزوی تر از قبل با مشکلات عدیده داخلی از جنبه اقتصادی، فرهنگی، سلامت و اجتماعی و مشکلات گسترده بین المللی دست و پنجه نرم می کند.

شانزده سال بعد، خبرنگار یکی از روزنامههای زنجیرهای اصلاحطلب در سؤال از سخنگوی وقت قوه قضائیه همچنان پیگیر اجزای خیالی این داستان دروغین بود که با عتاب محسنیاژهای مواجه شد: «مستند حرف زدن فقط برای من نیست بلکه شما نیز باید مستند صحبت کنید؛ بگویید کجا بازداشت شده و کدام نهاد وی را بازداشت کرده است؟

البته انتقاداتی از این دست، به حقوق بشر را فیلسوف انگلیسی، ادموند برک، سالها قبل مطرح ساخته بود، و به قول خود آرنت تمام استدلالات و فاکتهای مورد استفاده او جملگی تایید تلخ و نابهنگام استدلالات برک است. اوضاع چنان است که برخی صراحتی پیگیری همهجانبه شعار «حقوق بشر» را یگانه راه برونرفت از بنبست فعلی موجود در عرصه سیاسی میدانند؛ البته به زعم ایشان، تحقق عملی این حقوق، مشروط به تحقق پیششرطهای سیاسی لازم برای حصول یک نظام سیاسی مدرن و فردیتگراست.

البته باید در اینجا خاطرنشان کرد که غرض از ترسیم خطوط کلی این نوع نگرش اومانیستی به حقوق بشر، که به صُوَر گوناگون در نظریات بسیاری از جریانات داخلی تجلی یافته است، صرفا برجستهکردن یکی از جنبههای مغفولمانده در این مورد است، جنبهای که بیشتر به جنبه مفهومی این مسئله برمیگردد.

در مورد مسئله فوق فرض بر این است که برای دستیابی به چیزی مثل حقوق بشر، وحشیان ابتدا باید از بند ستم حاکمان جبار رها شوند یا به سطحی خاص از تمدن برسند؛ بنابراین مسئله حقوق بشر ناگزیر با مسئله رهایی ملی به هم گره میخورند. حقوق بشر با حقوق مردم – که به حاکمیت ملی و سرزمینی خاص وابستهاند – یکی و همسان است.

با این حال، معاهدات صلح نشان داد که حال و هوای تجزیه و فروپاشی به شکلی جدید به اروپای پس از جنگ راه یافته است. بیتردید، نقد مشخص و انضمامی هر یک از این نگرشها مستلزم رجوع به ابعاد دیگر این مسئله و تحلیل وضعیت واقعی در ایران و نیز الزامات و پیآمدهای ناشی از این نوع نگرشهاست؛ اما به هر حال، نقد و تحلیل سویههای ایدهآلیستی و اومانیستی نظریاتی از این دست، افق تازهای به روی ما میگشاید و راه را به روی برخی سادهانگاریها میبندد.

پیوند این تلقی ایدئولوژیک با ایدئولوژی مسلط نیز یکی دیگر از نکات کلیای است که در پرتو آرای ژاک رانسیر بدان اشاره خواهیم کرد. ایجاد دولتهای جانشین و تغییر ریشهای نظام سیاسی و جغرافیای اروپا نیز بر اساس آرمان «دولت ـ ملت» صورت گرفت، آرمانی که، از نظر نیروهای حافظ صلح، یگانه راهحل عقلانی، مدرن و متکی بر منافع ملی مردم بود؛ ولی در همان ابتدا، واقعیتی ساده، یعنی عدمتجانس و ناهمگونی جمعیت، راهحل مذکور را معضلهدار کرد.

بر همین اساس، محور نوشته حاضر را مقاله کلیدی هانا آرنت «افول دولت ـ ملت و پایان حقوق بشر» در کتاب خاستگاههای توتالیتاریسم شکل میدهد، که در آن، نکته فوقالذکر به نحوی هوشمندانه و جذاب بسط یافته است. او نوشته است: «دولت دونالد ترامپ هنگامی که از توافق هستهای ایران خارج شد و به سوی سیاست فشار حداکثری گام برداشت دچار خطای محاسباتی اساسی شد.

دونالد ترامپ رییس جمهور پیشین آمریکا در سال ۲۰۱۸ به صورت یک جانبه از برجام خارج شد و با نقض تمام تعهدات واشنگتن، تحریمهای جدیدی علیه ایران وضع نمود. مستند «هفتاد سال هوس» با موضوع اعلامیه حقوق بشر و موارد نقض آن از سوی قدرتهای جهانی طی دهههای گذشته، چهارشنبه ۳۰ دی ماه از شبکه افق پخش میشود. اما یکی از نکات کلیدیای را که تقریبا هیچ یک از جریانات و گروههای حامی حقوق بشر در اینجا بدان توجهی ندارند، الزامات و پیآمدهای عملی مفهوم «حقوق بشر جهانشمول» یا به تعبیری، عدمدرک تمایز میان «حقوق بشر» و «حقوق شهروند» است، که به بیان آگامبن، خود اعلامیه حقوق بشر با عنوان اعلامیه «حقوق بشر و شهروند» این معضل را انعکاس میدهد.

لرستان سرزمینی کوهستانی است و غیر از چند دشت محدود، سراسر آن را کوههای زاگرس پوشاندهاست. به قول آرنت، این جمعیت متشکل بود از کسانی که هیچگاه به مرحله رهایی و خودمختاری ملی نرسیده بودند و همواره سودای آن را در سر میپروراندند.

با توجه به اینکه ایران یکی از پیشرفته ترین نظام های پزشکی در منطقه را دارد و بسیاری از کشورهای مختلف برای معالجه و جراح های زیبایی به ایران سفر می کنند، متهم کردن دولت ایران و مردمی که با چالش مضاعف یک بیماری همه گیر و تحریم های آمریکا روبرو هستند، به ناسازگاری و بی کفایتی بی اساس است.

واشنگتن حتی روز جمعه اعلام کرد که شواهدی در دست دارد که نشان میدهد مسکو قصد دارد یک حمله ساختگی ایجاد کرده و وانمود کند که مورد حمله اوکراین قرار گرفته تا به این بهانه این کشور را مورد تهاجم قرار دهد. صوفی تأکید دارد: افزایش نرخ بنزین در شرایط فعلی میتواند منجر به ایجاد «شوک» در جامعه شود و جامعه نیز توانایی پذیرش این شوک را نخواهد داشت.